|
m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe |
Alışveriş |
10'a Alınan Malın
12'ye Satılması
21998. Ubeydullah b. Ebi
Yezid bildiriyor: "ibn Abbas, 10'a alınan bir malın 12'ye satılmasını
kerih görmüş ve: "Bu tür bir satış, Acemlerin satış şekillerindendir"
demiştir.
21999. Bukeyr b. Atık
bildiriyor: Said b. Cübeyr, 10'a alınan bir malın 11'e veya 12'ye satılmasını
mekruh gördü. Ona: "Peki nasıl satmalıyım?" diye sorduğumda da şöyle
karşılık verdi: "Satarken: ''Bu malı şu kadara aldım, sana şu kadara satanm''
de."
22000. İbn Ömer:
"Böylesi bir satış faizli satışa girer" dedi.
22001. Hilal b. Meyman
bildiriyor: "Said b. el-Müseyyeb'e, 10'a alınan malın 12'ye satılmasının
sorulduğunu işittim. Said: "Bir sakıncası yoktur" dedi.
22002. ibrahim(-i Nehai)
der ki: "Önceleri bu tür bir satış şeklini mekruh görürdük; ancak sonradan
kendisinde bir sakınca görmez olduk."
22003. Hakem (b. Uteybe)
ile Hammad (b. Ebi Süleyman) bildirdiler: İbrahim(-i Nehai) ve İbn Sirin:
"10'a alınan bir malın 12'ye satılmasında bir sakınca yoktur"
dediler.
22004. İbn Abbas:
"Böylesi bir satış, faizli satışa girer" dedi.
22005. (a'd b. Zekvan
der ki: "(Kadı) Şureyh'in 10'a alınan bir malın 12'ye satılmasına cevaz
verdiğine şahit oldum."
22006. Kasım bildiriyor:
Mesruk, 10'a alınan bir malın 12'ye satılmasını mekruh gördü ve şöyle dedi:
"Bunun yerine satıcı malı satarken der ki: "Bu malı şu kadara aldım,
sana da şu kadara satarım."
22007. Rabı' bildiriyor:
Hasan(-ı Basri) böylesi bir satış şeklini mekruh görürdü. ikrime ise: "Bu
tür bir satış şekli haramdır" derdi.
22008. İbn Abbas:
"Böylesi bir satış faizli satışa girer" dedi.
Ümmü Veledlerin
Satılması
22009. İbn Abbas,
Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurduğunu bildirir:
"Kişinin cariyesi kendisinden bir çocuk doğurduğu zaman adamın ölümüyle
birlikte cariye de özgür olur."
Tahric: Ahmed (1/303,
317/ 320), Darimi (2574), İbn Mace (2515), Beyhaki (10/320) ve Hakim (2/19)
rivayet etmişlerdir.
22010. Hz. Ali der ki:
"Ümmü veledlerin satılması konusunda Hz. Ömer benimle istişare etti.
Sonunda ikimiz de ümmü veledin doğum yapmasının ardından azat edilmesinde karar
kıldık. Ömer hayatı boyunca ümmü veledlere yönelik bu hükmü verdi. Ardından
Osman da bu konuda aynı hükmü verdi. Ancak onlardan sonra hilafete geldiğim
zaman (efendisi ölene kadar) ümmü veledin cariye olarak kalmasını uygun
gördüm."
ibn Sirin der ki:
Abıde'ye: "Sen bu konuda ne dersin?" diye sorduğumda: "Birlik
zamanında Ömer ile Hz. Ali'nin bu konuda verdikleri hüküm benim için ihtilaf
zamanında Hz. Ali'nin bu konudaki hükmünden daha sevimlidir" dedi.
22011. Nati bildiriyor:
Irak ahalisinden iki adam Ebva'da gördükleri İbn Ömer'e:
"Mekke'deyken
ibnu'z-Zübeyr'in ümmü veledleri sattığına şahit olduk" dediler. İbn Ömer
ise şöyle karşılık verdi: "Ebu Hafs Ömer'i tanırsınız değil mi? Ömer bu
konuda şöyle dedi: "Kimin cariyesi kendisinden bir çocuk doğurursa hayatta
olduğu sürece cariyeden faydalanır. Ancak öldükten sonra cariye özgür kalır.
Her kim bir cariyeyle ilişkiye girer de çocuğu olduktan sonra cariyeyi heba
ederse çocuk adamın olur. Cariyenin heba olmasındaki sorumluluk da yine
adamındır."
22012. Zeyd b. Vehb
bildiriyor: Kabileden bir adam geride bir ümmü veled bırakarak öldü. Velid b.
Ukbe onu satmak isteyince Abdullah b. Mes'ud'un yanına geldik ve hükmünü
sorduk.: "Şayet illa ki elden çıkaracaksanız bari onu oğlunun (babasının
mirasındaki) payı kılın" dedi.
22013. Zeyd b. Vehb
bildiriyor: "Bizim zamanımızda Ömer b. el-Hattab ümmü veledleri sattı.
Yine bizim zamanımızda (hüküm değişikliğine gidip) sattıklarını geri aldı.
Hatta bazılarını Tuster'den getirtti ve bazıları efendilerinden
hamileydi."
22014. ibrahim
bildiriyor: Ümmü veledin biri Hz. Ali'nin yanına geldiğinde ona:
"Ömer sizleri azat
etmişti" dedi.
22015. Meymun b. Mihran
bildiriyor: Askerleri arasında Ömer b. Abdilazız'in ümmü veledlerin
satılabileceği yönünde hüküm verdiği yayılınca adamın biri yanına girdi ve bu
konuyu müzakare etti. Müzakare sonunda Ömer, onunla tartışan adamdan daha fazla
ümmü veledlerin azat edilmesi gerektiğini savunmaya ve Ömer b. el-Hattab'ın da
bu görüşte olduğunu söylemeye başladı.
22016. Abdullah b. DInar
bildiriyor: İbn Ömer'e: "ibnu'z-Zübeyr, ümmü veledlerin satılabileceğini
söylüyor" denildiğinde İbn Ömer şöyle karşılık verdi: "Ancak Hz. Ömer
onların satılamayacağına, başkalarına hibe edilemeyeceğine, miras olarak
devredilemeyeceğine, efendileri hayatta olduğu sürece onlardan
yararlanabileceğine ancak ölümüyle bu ümmü veledlerin özgür olacağına
hükmetti."
22017. Zeyd b. Vehb
bildiriyor: Abdullah (b. Mes'ud)'a ümmü veledlerin satılması konusu açılınca
şöyle dedi: "Ama ilmen güçlü ve emin birisi olan Hz. Ömer onları azat
ederdi."
22018. Amir(-i Şa’bi)
der ki: "Hz. Osman, ümmü veled'in efendisinden çocuk doğurmasıyla birlikte
özgür kalacağına hükmetti."
22019. Urve bildiriyor:
"ibn Abbas, üm mü veledi oğlunun (babasının ölümünden sonra mirastaki)
payından kıldı."
Ümmü Veled Çirkin Bir iş
Yapması Durumunda Köle Olarak mı Kalır?
22020. ibrahim(-i Nehai)
der ki: "Ümmü veled herhangi çirkin bir davranışta (zinada) bulunduğu
zaman bu yaptığı onu tekrar köle kılmaz. Durumu baki kalır ve efendisinin
ölümüyle de özgür olur."
22021. Mu'temir b.
Süleyman, babasından bildiriyor: Hasan(-ı Basri) ile İbrahim(-i Nehai) çirkin
bir davranışta bulunması halinde bile ümmü veledin satılamayacağını düşünürler.
İbn Sirin ise böylesi bir işi yapması halinde satılabileceğini söylemiştir.
22022. Bekr b. Abdillah
el-Müzeni bildiriyor: Ömer b. AbdilaziZ ümmü veled hakkında: "Çirkin
işlere kalkışsa bile özgürdür" şeklinde bir ferman yazdı.
22023. Şa’bi der ki:
"Ümmü veledin sonradan yaptığı kötü işler onu tekrar köle kılmaz."
22024. Ömer b. Abdilazız
der ki: "Çirkin işlere kalkışsa dahi üm mü veled satılamaz."
22025. Cerir b. Hazım
bildiriyor: Salim b. Abdillah'a: "Ümmü veled çirkin bir iş yaptığı zaman
onu satayım mı?" diye sordum (veya adamın biri ona bu soruyu sordu).
Salim: "Hayır! Satamazsın! Onun günahı kendinedir. O artık özgür bir
kadındır" dedi.
22026. Amir el-Hemdanı bildiriyor:
Hz. Ömer, ümmü veled hakkında şöyle dedi:
"Şayet namusunu
kirletmez, müslüman olarak kalır ve iffetini korursa azat edilir, Ancak çirkin
işlere kalkışır, küfre girer veya zina ederse tekrar köle olur."
Kölenin Kendisini Satın
Alıp Azat Etmesi için Birine Gizlice Para Vermesi
22027. MansAr
bildiriyor: Kölenin, kendisini satın alıp azat etmesi için birine gizlice para
vermesi konusunda ibrahim şöyle dedi: "Şayet satın alan kişi onu azat
etmeden önce ilk efendisi olayın farkına varırsa adamdan aldığı para kendisinin
olur, ayrıca köleyi de geri alır. Ancak onu satın alan kişi azat ettikten sonra
eski efendisi durumdan haberdar olursa, onu satın alan kişiden aldığı önceki
meblağın bir benzerini daha alır."
22028. ibrahim(-i Nehai)
der ki: "Böylesi bir durumda eski efendisi satın alan kişiden bedelinin
bir mislini daha alır. Kölenin vela hakkı da onu alıp azat edenin olur."
22029. Hasan(-ı Basri)
der ki: "Böylesi bir şekilde ne köle satın alınabilir, ne de azat
edilebilir. Bunu yapan kişi de fasık olur."
22030. İbn Ebi Halid
bildiriyor: Şa'bi'ye, kendisini satın alıp azat etmesi için birisine
efendisinden gizlice para veren kölenin durumu sorulduğunda: "öyle birini
yakalarsam onu çok ağır bir şekilde cezalandırırdım" dedi.
22031. Mutarrif bildiriyor:
Hakem (b. Uteybe), yanına gelen köleye yardımda bulunan kişiye, kölenin:
"Beni satın al I" demesi üzerine onu satın alıp azat etmesi, azat
edildikten sonra durumun ortaya çıkması konusunda: "Yapılan satış geçerli
sayılır; ancak onu satan alan kişiden verdiği meblağın bir misli daha
alınır" dedi.
22032. Cıbir bildiriyor:
Amir(-i Şa'bi), Salim (b. Abdillah), Kasım (b.
Muhammed) ve Ata (b. Ebi
Rabah), kendisini satın alıp azat etmek için birisine efendisinden gizlice para
veren köle konusunda: "Bu satış geçerli değildir" dediler.
22033. Şa’bi der ki:
"Böylesi bir satış geçerli değildir ve bu yaptığından dolayı köle
cezalandırılır."
22034. Eş'as bildiriyor:
Hasan(-ı Basri) ile İbn Sirin: "Böylesi bir satış geçerli değildir ve bunu
yapan kişi fasıktır" dediler.
|
SONRAKİ SAYFA İÇİN
AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN |