m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe

Alışveriş

Rehini Alan Kişiye: "Bunun Karşılığını Şu Zamana Kadar Getirmezsek Senin Olsun" Denilmesi

22145. Abdullah b. Dinar bildiriyor: İbn Ömer'e, kişiye rehin olarak bir şeyin bırakılıp: "Karşılığını şu şu zamana kadar getirmeszem bu rehin senin olsun!" denmesi sorulduğunda: "Rehini alan kişinin öyle bir hakkı yoktur" karşılığını verdi.

22146. Muğire bildiriyor: Kişinin birinin yanında rehin olarak bir şey bırakıp: "Şu şu zamana kadar karşılığını sana getirmezsem senin olsunı" demesi konusunda ibrahim şöyle demiştir: "Bu süre sonunda rehin kendisinde bırakılan kişinin olmaz." Kendisine: "Peki, şu şu zamana kadar karşılığını getirmezsem bu rehini sat ve bedelinden hakkını al denirse" diye sorulunca da: "Adam kendi kendinin emanetçisi olamayacağı gibi bunu satamaz da" dedi.

Bir Köleyi iki Ortaktan Birinin (Kendi Payını) Azat Etmesi

22147. Ebu Hureyre, Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurduğunu bildirir: "Her kim bir kölede olan payını veya hissesini azat ederse, bu kişinin kölenin kalan kısmını azat etmeye malı varsa kölenin tamamen azat edilmesi onun malından olur. Ancak kendi payını azat eden kişinin köleyi tamamen azat edecek malı yoksa, kalan bedelini kölenin kendisi ödemesi için zor olmayan bir işte çalışmasına izin verilir.''

Tahric: İbn Mace (2527), değişik kanallardan de Ahmed (2/255, 426, 472), Buhari (2492, 2527), Müslim (2/1140: 3), Ebu Davud (3934) ve Tirmizi (1348) rivayet etmişlerdir.

22148. İbn Ömer, Peygamberimizin (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurduğunu bildirir: "Kendi payını azat eden kişinin maddi durumu iyi ise kalan kısmını da azat etmekten sorumlu tutulur. Ancak maddi şartları iyi değilse köleden azat edebildiği kadarını azat eder.''

Tahric: Ahmed (2/53, 142), Buhari (2523), Müslim (2/1139:1 sonrası), Ebu Davud (3939), Nesai (4945), bir bölümünü de Müslim (1), EbU Davud (3936), Tirmizi (1346) ve İbn Mace (2528) rivayet etmişlerdir.

22149. İbn Ömer, Peygamberimizin (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurduğunu bildirir: "Köle üzerinde kendi hissesini az at eden kişi, kölenin kalan kısmının bedelini de diğer ortaklara vermekle sorumlu tutulur." İbn Ömer der ki: "Şayet kendi hissesini azat eden kişinin yeteri kadar malı yoksa, kölenin kendisi kalan kısmı ödemek üzere çalışır."

Tahric: Hadisi İbn Abdilber, Temhid (14/268) ve Beyhaki (10/283) zikretmişlerdir.

22150. Abdurrahman b. Yezid bildiriyor: Kadisiye savaşına katılan ve orada yaralanan bir kölemiz vardı ve bu köle benim, Esved'in ve annemizin ortak kölesiydi. Benim yaşım da henüz küçüktü. Köleyi azat etmek istediklerinde Esved durumu Hz. Ömer'e sordu. Ömer: "Siz kendi hissenizi azat edin. Abdurrahman'ın hissesi öylece kalsın. Büyüdükten sonra artık o da ya sizin gibi onu azat eder, ya da onun üzerinde olan payını alır" karşılığını verdi.

22151. Abdurrahman b. el-Esved, babasından bildiriyor: Kardeşlerimle ortak olduğumuz bir kölemiz vardı. Ben onu azat etmek istedim ve İbn Mes’ud'a gelip durumu anlattım. İbn Mes’ud bana şöyle dedi: "Şayet (kendi hisseni azat edip) diğerleriyle olan bu ortaklığını bitirirsen kalan kısmını azat etmek de senin sorumluluğunda olur. Ancak sen kardeşlerinin büyümeleri bekle."

22152. ibrahim de Esved vasıtasıyla Hz. Ömer'den benzerini nakleder.

22153. Said b. el-Müseyyeb bildiriyor: "Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) ashabından otuz kişi, malı varsa kendi hissesini azat eden ortağı, kölenin kalan kısmının azat edilmesinden de sorumlu tutarlardı."

22154. Muhammed (b. Sirin) bildiriyor: iki kişi bir kölede ortaktı. Ortaklardan biri kendi hissesini azat edince diğeri binip Hz. Ömer'in yanına gitti. Ömer de cevaben köle için en yüksek fiyatın biçilmesini (ve azat eden ortağın kalan kısımdan da sorumlu tutulmasını) yazdı.

22155. Şa'bi der ki: "Böylesi bir durumda Şureyh, kölenin kalan bedeli ödeninceye kadar azat edilmesini ertelerdi."

22156. Mansur bildiriyor: Bir kölenin iki kişinin ortak malı olması ve ortaklardan birinin kendi hissesini azat etmesi konusunda İbrahim(-i Nehai) şöyle demiştir: "Azat edenin malı varsa kalan kısımdan da sorumlu tutulur. Ama malı yoksa kölenin, bu bedeli kendi ödesin diye çalışmasına izin verilir."

22157. Usame b. Zeyd bildiriyor: Bu konuyu Süleyman b. Yesar'a sorduğumda (İbrahim'in dediğinin) benzerini söyledi. Ona: "Ama onu azat eden ortak henüz küçük?" dediğimde: "Sünnet (uygulama) öyledir" karşılığını verdi.

22158. Yunus bildiriyor: Bu konuda Hasan(-ı Basri) şöyle derdi: "Köle üzerinde kendi hissesini azat eden kişinin eğer malı varsa kalan kısmının da azat edilmesinden sorumlu tutulur. Ama malı yoksa kölenin, bu bedeli kendi ödesin diye çalışmasına izin verilir."

22159. Hişam b. Urve bildiriyor: Bir kölenin iki kişinin ortak malı olması ve ortaklardan birinin kendi hissesini azat etmesi konusunda babam: "Azat eden kişi diğer ortağının da hissesinin bedelini ödemekle sorumludur" dedi.

22160. Zekeriyya bildiriyor: Bir kölenin iki kişinin ortak malı olması ve ortaklardan birinin kendi hissesini azat etmesi konusunda Amir(-i Şa’bi): "Azat eden kişinin malı yoksa köle diğer kısmı için kendisi çalışır. Vela hakkı da azat eden kişinin olur" dedi.

22161. Ebu Miclez bildiriyor: Kölenin biri, iki kişinin ortak malıydı. Ortaklardan biri kendi hissesini azat edince, Hz. Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem) ganimet malından bir miktarı satıp da kalan kısmın bedelini ödeyinceye kadar azat edilmesini erteledi.

Tahric: İbn Ebi Şeybe Müsned'de (el-Metillibu'l-Aliye 1513) rivayet etmiştir.

22162. Muğire bildiriyor: Bir kölenin iki kişinin ortak malı olması ve ortaklardan birinin kendi hissesini azat etmesi konusunda ibrahim ile Şa'bi: "Sadece kendisini azat eden kişinin hissesinden azat olur. Ancak köleye diğer benzerleri gibi bir değer biçilir ve azat eden kişi diğer ortağına kalan kısmı ödemekle sorumlu tutulur" dediler.

SONRAKİ SAYFA İÇİN AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN

Müslümanlardan Dürüst Kişinin Vasıfları Nelerdir?