|
m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe |
Edeb |
Aksırana
"Yerhamukellah" Demek (Teşmit Etmek) ve ''el-Hamdulillah Demeyene
Teşmit Yapılmaz" Diyenler
26495. Enes b. Malik
anlatıyor: Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) yanında iki kişi
aksırdı. Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) birisine
"Yerhamukellah" dedi, diğerine ise demedi. "Ya Resulallah!
Yanında iki kişi aksırdı; birisine ''Yerhamukellah'' dedin; diğerine ise
demedin" diye sorulunca; Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem):
"Bu, Allah'a hamdetti; diğeri ise Allah'a hamdetmedi" buyurdu.
Tahric: Ahmed (3/100,
117, 176), Buhari (6221, 6225), Müslim (4/2292: 53), Ebu Davud (S00), Tirmizi
(2742), Nesai (10050) ve İbn Mace (3713) rivayet ettiler.
26496. Ebu Burde
bildiriyor: Fadl'ın kızının evindeyken; Ebu Musa'nın yanına girdim. Ben
aksırınca; beni teşmit etmedi. Fadl'ın kızı aksırınca ise onu teşmit etti.
Annemin yanına dönüp durumu kendisine anlattım. Ebu Musa annemin yanına
gelince, annem: "Oğlum yanında aksırdı, onu teşmit etmedin; bu ise,
aksırınca onu teşmit ettin" deyince; Ebu Musa şöyle karşılık verdi:
"Oğlun aksırdı; ama Allah'a hamd etmedi. Bu sebeple onu teşmit etmedim. Bu
ise, aksırınca Allah'a hamd etti ve bu sebeple de bunu teşmit ettim.
Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurduğunu duydum:
"Sizden birisi aksırınca Allah'a hamd ederse, onu teşmit ediniz. Allah'a
hamd etmezse teşmit etmeyınız.''
Tahric: Buhari Edeb
(941), MÜslim (4/2292: 54), Ahmed (4/412), Hakim (4/265 "sahih") ve
Beyhaki Şuab (9330=8887) rivayet ettiler. Bintü'I-Fadl, Ümmü Gülsüm
binti'I-Fadl b. elAbbas'tır.
26497. Ebu Hureyre,
Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurduğunu nakleder:
"Aksırdığında hamd eden kişiyi teşmit etmek; Müslümanın Müslüman
üzerindeki haklarındandır."
Tahric: İbn Mace (1435)
ve farklı kanallarla Ebu Hureyre'den Ahmed (2/540), Buhari (1240), Müslim
(4/1704:4) ve Nesai (10049) rivayet ettiler.
26498. Ebu Hureyre
bildiriyor: Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) yanında otururken bir
adam aksırıp Allah'a hamd etti. Hz. Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem):
"Yerhamukellah (Allah sana merhamet etsin)" dedi. Sonra başka birisi
aksırdı, fakat bir şey demedi. Adam: "Ya Resulallah! Bu aksırınca ona:
"Yerhamukellah dedin; ben aksırınca ise bir şey demedin?" diye
sorunca; Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem): "Bu; Allah'a hamd etti;
sen ise sustun" buyurdu.
Tahric: Buhari Edeb
(930) ve başka bir kanalla Ebu Hureyre' den Buhari Edeb (932), Ahmed (2/328),
Taberani M. elEvsat (1402) rivayet ettiler.
26499. Galib der ki:
''Hasan ile İbn Sirin, aksıran kişi Allah'a hamd etmedikçe onu teşmit
etmezlerdi.''
26500. Ubeydullah
bildiriyor: Bir adam, Kasım'ın yanında aksırınca, Kasım: ''Elhamdulillah de!''
dedi. Adam, Allah'a hamd edince Kasım adamı teşmit etti.
Kaç Defa Teşmit Yapılır?
26501. Nu'man b. Salim
naklediyor: Bir adam, Abdullah b. Amr'ın yanında aksırınca, İbn Amr onu teşmit
etti. Adam bir daha aksırınca, yine teşmit etti. Üçüncü defa aksırınca, İbn
Amr: ''Sen nezle olmuşsun'' dedi.
26502. Hz. Ali der ki:
''Aksıran kişiyi üç defa teşmit et. Eğer üç defadan fazla aksırırsa bu kişi
üşütmüş demektir.''
26503. iyas b. Seleme b.
el-Ekva' babasından naklediyor: Bir adam Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve
Sellem) yanında aksırınca, Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) ona:
''Yerhamukellah'' dedi. Adam ikinci defa aksırınca, Resulullah (Sallallahu
aleyhi ve Sellem): ''Bu nezle olmuş'' dedi.
Tahric: Ahmed (4/46),
Darimi (2661), Müslim (4/2292: 55), Ebu Davud (4998), Tirmizi (2743), Nesai
(10051) ve İbn Mace (3714) rivayet ettiler.
26504. Mus'ab b.
Abdirrahman b. Zueyb bildiriyor: Bir adam ibnü'zZübeyr'in yanında aksırınca,
ibnü'z-Zübeyr onu teşmit etti. Sonra yine aksırdı ve ibnü'z-Zübeyr yine teşmit
etti. Adam üçüncü defa aksırınca yine teşmit etti. Dördüncü aksırmasında ise
adama: "Sen nezle olmuşsun; sümkür" dedi.
26505. Amr b. el-As der
ki: "Sizden birisi üç defa aksırırsa onu teşmit ediniz.
Eğer daha fazla
aksırırsa onu teşmit etmeyiniz. Çünkü bu onun başında olan bir hastalıktan
dolayı aksırmaktadır."
26506. Muhammed b. Cafer
b. ez-Zübeyr bildiriyor: Bir adam Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem)
yanında aksırınca, Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) onu teşmit etti.
Sonra yine aksırdı, Hz. Peygamber (Sallallahu aleyhi ve Sellem) yine teşmit
etti. Sonra yine aksırınca, Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) yine
teşmit etti. Adam dördüncü defa aksırınca Resulullah (Sallallahu aleyhi ve
Sellem): "Sen nezle olmuşsun; sümkür" dedi.
Tahric: Malik (2/965:
4). İbn Abdilberr'e göre Seleme ve Ebu Hureyre hadislerinde şahitleri vardır.
26507. Hasan(-ı Basri)
der ki: "Defalarca aksıran birisini bir defa teşmit et."
26508. Mansur,
Mücahid'in (defalarca aksıran birini) bir defa teşmit etmenin yeterli olduğunu
söylediğini bildiriyor.
Zımmilerden İzin Almak
26509. Ebu'l-Münebbih
der ki: Hasan(-ı Basril'ye: "Yağmur veya soğuk sebebiyle zimmilerden
birinin yanına girmek zorunda kalan birinin onlardan izin alması gerekir
mi?" diye sordum; Hasan: "Evet" dedi.
26510. İbn Avn
bildiriyor: Muhammed (b. Sirin)'e: "Kitab ehlinden nasıl izin
alacağım?" diye sorduğumda şöyle dedi: "Eğer (yanlarına girmek)
istersen, ''Esselamu ala men itteba'l-huda (hidayete tabi olanlara selam olsun)
girebilir miyim'' dersin?" dedi.
26511. Ebu Malik
el-Gifarı der ki: "Müşriklerin olduğu bir eve girdiğin zaman:
"Esselamu aleyna ve ala ibadillahis-salihin (Selam, bize ve Allah'ın salih
kullarının üzerine olsun) dersin. Onlar kendilerine selam verdiğini zannederler.
Sen de selamı böylece onlardan savmış olursun."
26512. İbrahim,
Abdurrahman b. Yezid'in, zimmilerin yanına gireceği zaman izin aldığını
bildiriyor.
26513. Said b. Cübeyr
der ki: ''Ehl-i kitabın yanına izinsiz girmeyiniz."
26514. İbrahim, Esved
(b. Yezid)'in, (zımmilerin) yanına gireceği zaman: ’’Girebilir miyim?"
dediğini nakleder.
Aksıranın, Aksırdıktan
Sonra Söylemesi Mekruh Olan Şey
26515. Mücahid der ki:
Bir adam, İbn Ömer'in yanında aksırıp ''Eşheb" deyince; İbn Ömer: ''İblis,
anılmak arzusuyla bu kelimeyi aksırmayla, Elhamdulillah kelimesi arasına
yerleştirdi" dedi.
26516. Muğire;
İbrahim(-i Nehai)'nin, aksırıldığı zaman ''Eşheb" denmesini kerih
gördüğünü nakleder.
Tek Başınayken Aksıranın
Diyeceği Şey
26517. İbrahim(-i Nehai)
der ki: ''Tek başına olan biri aksırdığında: ''Elhamdulillahi rabbi'l-alemin''
desin. Sonra: ''Yerhamunallahu ve iyyakum (Allah bize ve size rahmet etsin)''
desin. Çünkü Allah'ın yarattıklarından onu duyanlar teşmit ederler."
Ravileri güvenilir kimselerdir.
26518. Ebu Vail der ki:
"Tek başınayken aksırırsan; seninle beraber olanlara -yani meleklere-
karşılık ver."
Aksıranın Kendisinin
Söyleyeceği ve Aksırana Denecek Şey
26519. Hz. Ali'nin
bildirdiğine göre, Resulullah (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurdu:
"Biriniz aksırdığında: ''Elhamdulillah'' desin. Etrafındakiler de:
''Rahimekallah (Allah sana rahmet etsin)'' desin. O da etrafındakilere: ''Ve
yehdikumullahu ve yuslih balekum (Allah size hidayet versin ve işinizi düzeltsin)''
diye karşılık versin."
Tahric: Ahmed (1/122),
Nesai (10040), İbn Mace (3715), Ebu Ya'la (301=306) ve Hakim (4/266) rivayet
ettiler. Ebu Hureyre ve Ebu Eyyub' dan başka şahitleri vardır.
26520. Abdullah (b.
Mes’ud) der ki: Biriniz aksırdığında: "Elhamdulillah" desin.
Yanındakiler de: "Rahimekallah (Allah sana rahmet etsin)" desin. O
da:
"Yağfirullahu lena
ve-lekum (Allah bize ve size mağfiret etsin) karşılığını versin.''
Tahric: Buhari Edeb
(934), Hakim (4/266-7) ve Beyhaki Şuab (9346= 8903)
26521. İbrahim der ki:
Abdullah (b. Mes’ud)'un öğrencilerinden biri aksırdığında:
"Elhamdulillah" derdi. (Yanındakiler de) "Yerhamunallahu ve
iyyake (Allah bize ve sana rahmet etsin)" derdi. O da: "Yağfirullahu
lena velekum (Allah bize ve size mağfiret etsin) karşılığını verirdi.
26522. Nafi bildiriyor:
İbn Ömer, aksıranı teşmit edeceği zaman:
"Yerhamunallahu ve
iyyakum (Allah bize ve size rahmet etsin)" Kendisi aksırıp, başkası onu
teşmit edince ise şu karşılığı verirdi: "Yağfirullahu lena ve-lekum ve
yarhamuna ve iyyakum (Allah bize ve size mağfiret ve rahmet etsin)"
26523. İbrahim der ki:
Abdullah (b. Mes’ud) aksırdığı zaman, teşmit edilirse:
"Yağfirullahu lena
ve-lekum (Allah bize ve size mağfiret etsin)" karşılığını verirdi.
26524. İbrahim(-i Nehai)
der ki: Onlar (Sahabe ve Tabiun) aksıranı teşmit edecekleri zaman:
"Yağfirullahu le na ve-lekum (Allah bize ve size mağfiret etsin)"
derlerdi.
26525. Hz. Ali der ki:
Aksıranı teşmit edeceğin zaman: "Yerhamukallah" de.
Aksıran da:
"Yehdikumullahu ve yuslih balekum (Allah size de rahmet etsin ve işinizi
düzeltsin)" desin.
26526. Ebu Hureyre,
Resulullah'ın (Sallallahu aleyhi ve Sellem) şöyle buyurduğunu nakleder:
"Aksıran, teşmit edene cevap vereceği zaman: ''Yehdikumullahu ve yuslih
balekum (Allah size de rahmet etsin ve işinizi düzeltsin)'' desin."
Tahric: Ahmed (2/353),
Buhari Sahih (6224), Edeb (921, 927), Ebu Davud (4994) ve Nesai (10060) rivayet
ettiler. Daha uzun olan bir hadisin parçasıdır.
26527. Talha b. Yahya
der ki: Urve b. ez-Zübeyr, Yahya, isa b. Ebi Talha ve İbrahim b. Muhammed b.
Talha'nın şöyle dediklerini duydum: "Biriniz aksırdığında, kendisine:
"Yerhamukallah" denirse; "Yehdikumullahu ve yuslih balekum
(Allah size de rahmet etsin ve işinizi düzeltsin)" karşılığını versin.
|
SONRAKİ SAYFA İÇİN
AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN |