صحيح البخاري Sahih-i Buhari

Vitr

ANA SAYFA Kur’an Hadis Sözlük Biyografi

5. Binek Üzerinde Vitir Namazı Kılmak

حدثنا مسدد قال: حدثنا يحيى بن سعيد، عن عبيد الله: حدثني نافع، عن عبد الله بن عمر بن الخطاب، عن سعيد بن يسار أنه قال: كنت أسير مع عبد الله بن عمر بطريق مكة، فقال سعيد: فلما خشيت الصبح نزلت فأوترت، ثم لحقته، فقال عبد الله بن عمر: أين كنت؟ فقلت: خشيت الصبح فنزلت فأوترت، فقال عبد الله: أليس لك في رسول الله صلى الله عليه وسلم أسوة حسنة؟ فقلت: بلى والله، قال: فإن رسول الله صلى الله عليه وسلم كان يوتر على البعير.

[-999-] Said İbn Yesar anlatıyor: "Bir defasında Abdullah İbn Ömer (r.a.) ile birlikte geceleyin Mekke'ye gidiyordum. Sabah namazının vaktinin gireceğinden endişe duyunca indim ve vitir namazını kılıp tekrar ona yetiştim. İbn Ömer bana: 'Nerede kaldın' diye sordu. Ben: 'Sabah namazının vaktinin gireceğinden endişeye kapıldım ve inip vitir namazını kıldım' dedim. Bunun üzerine bana: 'Senin için Resul-i Ekrem Sallallahu Aleyhi ve Sellem'de çok güzel bir örnek yok mu?' diye sordu. Ben: Tabiî ki var' Allah'a yemin ederim ki var, deyince şu cevabı verdi: "Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem devesinin üzerinde vitir namazını kılardı.

Tekrar: 1000, 1095, 1096, 1098 ve 1105. 999 ve 1000

AÇIKLAMA:

Vitir namazının farz olduğunu söyleyen bazı alimler bundan önce geçen Hz. Aişe hadisi ile gece kılınacak son namazın vitir olmasını emreden hadisi esas almışlardır. İşte İmam Buharî vitir namazının farz olmadığını göstermek İçin söz konusu iki rivayetten sonra, vitrin farz olmadığına işaret eden iki rivayet nakletmiştir. Bu rivayetlerden birincisi vitir namazının farz olmadığını, ikincisi ise diğer nafile ibadetlerden daha güçlü olduğunu göstermektedir.

Abdullah İbn Ömer'in "Senin için Resul-i Ekrem'de (s.a.v.) çok güzel bir örnek yok mu?" şeklindeki sorusu alim bir kimsenin kendisiyle birlikte yolculuk yapan yol arkadaşına doğruyu göstermesi ve bilmediği sünnetleri öğretmesi gerektiğini gösterir.

Saîd İbn Yesar'ın bu soruya yemin ederek cevap vermesi de kesinlikle İstenen bir şey için yemin edilebileceğine işaret eder.

Rivayette "Devesinin üzerinde vitir namazını kılardı" ifadesi geçmesine rağmen İmam Buharî'nin başlıkta genel bir ifade kullanarak "binek üzerinde..." demesini Zeyn İbnü'l-Müneyyir şöyle değerlendirmiştir: "İmam Buharî binek kelimesini kullanarak deve ile diğer hayvanlar arasında bu hüküm açısından herhangi bir fark bulunmadığına işaret etmiştir. Deve ile diğer hayvanların bu hükümde ortak olduklarını gösteren delil ise, farz namazların deve ve diğer hayvanlar üzerinde kılınamamasıdır."

باب: الوتر في السفر.

6. Yolculukta Vitir Namazı Nasıl Kılınır?

حدثنا موسى بن إسماعيل قال: حدثنا جورية بن أسماء، عن نافع، عن ابن عمر قال:

كان النبي صلى الله عليه وسلم يصلي في السفر على راحلته حيث توجهت به، يومىء إيماء، صلاة الليل إلا الفرائض، ويوتر على راحلته.

[-1000-] İbn Ömer (Radiyallahu Anh)'in şöyle dediği nakledilmiştir: "Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem yolculuk sırasında bineğinin üzerinde namaz kılardı. Bineği ne tarafa yönelirse yönelsin namazına devam eder ve gece namazını ima ile eda ederdi. Fakat farz namazlarını binek üzerinde kılmazdı. Vitir namazını da yolculuk sırasında binek üzerinde kılardı."

AÇIKLAMA:

İmam Buharî'nin kullandığı bu başlık vitir namazının yolculukta sünnet olmadığını söyleyen Dahhak gibi alimlere bir cevap niteliğindedir. Ayrıca İmam Müslim ile Ebu Davud'un Hafs İbn asım'dan naklettikleri, Abdullah İbn Ömer'in (yolculuk sırasında nafile namaz kılanlarla ilgili olarak söylediği: "Eğer nafile kılacak olsaydım ben de namazımı tamamlardım" şeklindeki sözünde farz namazlara bağlı olarak kılınan nafile/sünnet namazlar kasdedilmiştir. Abdullah İbn Ömer'in burada kasdettiği vitir namazı gibi başka bir namaza bağlı olmayan nafile namazlar değildir.

(Fakat farz namazlarını binek üzerinde kılmazdı) ifadesi farz namazlarıyla ilgili uygulamanın farklı olduğunu ve Resul-İ Ekrem (s.a.v.)'in farz namazları binek üzerinde kılmadığını göstermektedir.

Hadisten Çıkan Sonuçlar

1. Vitir namazı farz değildir.

2. Vitir namazının sadece Resulullah (s.a.v.)'e vacip olduğu ve sırf ona mahsus olan şeyler (hasaisü'n-nebî) kapsamına girdiği söylenemez.

3. Vitir namazının Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'e vacip olduğu ve binek üzerinde bu namazın kılınabilmesinin sadece Resul-i Ekrem (s.a.v.)'e mahsus bir özellik olduğu söylenemez. Bazı kimselerin savunduğu bu görüş, delilden yoksun bir iddianın ötesine geçemez. Çünkü vitir namazının Resul-i Ekrem (s.a.v.)'e farz olduğunu gösteren hiçbir delil bulunmamaktadır.

4. Farz namazlar binek üzerinde kılınamaz.

SONRAKİ