|
صحيح
البخاري Sahih-i Buhari |
Cizye |
ANA SAYFA
Kur’an Hadis Sözlük Biyografi
12. MÜŞRİKLERE MAL VE BAŞKA ŞEYLER KARŞILIĞıNDA BARIŞ ANLAŞMASI
YAPMAK VE SÖZLEŞMEYE UYMAMANıN GÜNAHI
وقوله:
{وإن جنحوا
للسلم فاجنح
لها} الآية
/الأنفال: 61/.
"Eğer onlar barış'a yanaşırlarsa sen de yanaş ve Allah'a güven.
Çünkü Allah semi' dir (herşeyi hakkıyla işitir) ve alimdir (eksiksiz olarak
bilir)." [Enfal, 61]
حدثنا
مسدد: حدثنا
بشر هو ابن
المفضل: حدثنا
يحيى، عن بشير
ابن يسار، عن
سهل بن أبي
حثمة قال:
انطلق
عبد الله بن
سهل ومحيصة بن
مسعود بن زيد
إلى خيبر، وهي
يومئذ صلح،
فتفرقا، فأتى
محيصة إلى عبد
الله بن سهل
وهو يتشحط في
دمه
قتيلا، فدفنه
ثم قدم
المدينة،
فانطلق عبد
الرحمن بن سهل
ومحيصة
وحويصة ابنا
مسعود إلى
النبي صلى
الله عليه
وسلم، فذهب
عبد الرحمن يتكلم،
فقال: (كبر كبر).
وهو أحدث
القوم، فسكت فتكلما،
فقال: (تحلفون
وتستحقون
قاتلكم، أو
صاحبكم).
قالوا: وكيف نحلف
ولم نشهد ولم
نر؟ قال:
(فتبرئكم يهود
بخمسين).
فقالوا: كيف
نأخذ أيمان
قوم كفار،
فعقله النبي
صلى الله عليه
وسلم من عنده.
[-3173-] Sehl İbn Ebi Hasme'nin şöyle dediği nakledilmiştir: "Abdullah
İbn Sehl ile Muhayyısa İbn Mes'ud İbn Zeyd Hayber'e gittiler. Onların Hayber'e
gittikleri gün düşman tarafı ile barış anlaşması yapılan bir gündü. Hayber'e
varınca bunlar birbirlerinden ayrıldılar. Bir süre sonra Muhayyısa, Abdullah
İbn Sehl'in yanına vardı. Abdullah, kanlar içinde can çekişiyordu. Muhayyısa
ölen Abdullah'ı defnetti ve Medine'ye döndü. Dönünce Abdurrahman İbn Sehl ve
Mes'ud'un oğulları Muhayyısa ile Huveyyısa Resulullah Sallallahu Aleyhi ve
Sellem'in yanına geldiler. Abdurrahman huzurda konuşmaya başlayınca Resulullah
Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Bırak önce büyükler konuşsun, müsaade et
önce büyükler konuşsun!" buyurdu. Zira Abdurrahman gelenler içinde yaşça
en küçük olanı idi. O da bunun üzerine sustu ve diğerleri Abdullah'ın
öldürülmesi ile ilgili konuşmalar yaptılar. ResuluIlah Sallallahu Aleyhi ve
Sellem: "Onu falan kişi öldürmüştür diye yemin eder misiniz? Eğer bu
şekilde yemin ederseniz o kişi üzerindeki hakkınız sabit olur" buyurdu.
Onlar: "Nasıl yemin edebiliriz ki!? Biz ne olaya şahit olduk ne de öldüreni
gördük!" dediler. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem: "Bu durumda
Yahudilerden elli kişi cinayeti işlemediklerine yemin ederse size karşı
sorumluluktan kurtulurlar." Onlar: "Biz kafirlerin yeminlerini nasıl
kabul edebiliriz ki!?" dediler. Bunun üzerine Resul-i Ekrem Sallallahu
Aleyhi ve Sellem maktulün diyetini kendisi ödedi."
AÇIKLAMA:
Müşriklerle başka şeyler karşılığında anlaşma yapılması için
örnek olarak esirleri verebiliriz.
Yukarıda zikredilen ayet müşriklerle barış anlaşması yapılabileceğini
göstermektedir. İmam Buhari bu ayette geçen "meylederlerse"
anlamındaki i .:ı ifadesini "isterlerse" şeklinde tefsir etmiştir.
Ebu Ubeyde: "Silm ve selm kelimelerinin ikisi de barış (sulh) anlamına
gelir" demiştir. Buna karşılık Ebu Ömer: "Selm barış anlaşması, silm
ise Müslüman olmak anlamına gelir" der.
Bu ayette geçen şart ifadesi barış anlaşması yapmak için
yapılacak anlaşmanın İslam'ın ve Müslümanların yararına olması gerektiğini
gösterir. Bu bakımdan Müslümanlar zaten güçlü iseler ve anlaşmanın Müslümanlara
sağlayacağı herhangi bir yarar yoksa barış yapmaya gerek yoktur.
Velid İbn Müslim şöyle demiştir: "Evzai'ye:
"Müslümanların devlet başkanı (imam) düşman ülkelere mal ödemek
karşılığında anlaşma yapabilir mi?" diye sordum. Bana şöyle cevap verdi:
"Müslümanların zaten savaşıyor olması gibi zorunlu durumlar dışında böyle
bir anlaşma yapmak doğru değildir. Ancak Hudeybiye anlaşmasında olduğu gibi
düşman tarafa herhangi bir ödeme yapmamak üzere anlaşma yapmak mümkündür."
İmam Şafii'nin konu hakkındaki görüşleri şöyledir:
"Müslümanlar, müşriklerle savaşamayacak kadar zayıf durumdaysa onlara
herhangi bir ödeme yapmamak kaydıyla göstermelik de olsa iyi ilişkiler içinde
olabilir. Çünkü Müslümanların öldürülmesi şehit olmaları demektir. Ayrıca İslam,
müşriklere Müslümanlardan el çekmeleri karşılığında mal verilemeyecek kadar
yücedir.
Bununla birlikte
düşmanlar Müslümanları tamamen yok edecek kadar üstün ise böyle bir yola
başvurulabilir. Çünkü bu durum bir zorunluluk gereğidir. Esir edilen bir Müslümanın
sadece fidye karşılığında serbest bırakılması durumu da zorunluluk dolayısıyla
caiz görülmüştür.
Hadis hakkında ayrıntılı açıklama için bkz. Kitabü'd-diyat, Bab,
22.
13. AHDE BAĞLI KALMANIN ÖNEMİ / FAZİLETİ
حدثنا
يحيى بن بكير:
حدثنا الليث،
عن يونس، عن
ابن شهاب، عن
عبيد الله بن
عبد الله بن
عتبة أخبره:
أن عبد الله
بن عباس
أخبره: أن أبا
سفيان بن حرب
أخبره:
أن
هرقل أرسل
إليه في ركب
من قريش،
كانوا تجارا
بالشأم، في
المدة التي
ماد فيها رسول
الله صلى الله
عليه وسلم أبا
سفيان في كفار
قريش.
[-3174-] Abdullah İbn Abbas, Ebu Süfyan'ın kendisine anlattığı kıssayı
şöyle nakletmiştir: "
Mekkeli Müşriklerin Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem ile
barış anlaşması yaptıkları dönemde Ebu Süfyan, Kureyş'li bazı ticaret erbabıyla
birlikte Şam'da bulunuyordu. Herakleios bir elçi göndererek Ebu Süfyan ve
arkadaşlarını yanına çağırttı."
AÇIKLAMA:
İmam Buhari burada Ebu Süfyan ile Herakleios arasında geçen olay
hakkındaki rivayetin bir kısmını nakletmiştir. İbn Battal konu ile ilgili
olarak şöyle der: "İmam Buhari sözde dmmamanın, verilen söze ihanet
etmenin bütün toplumlarda çirkin görüldüğüne işaret etmek istemiştir. Buna göre
verilen söze bağlı kalmak sadece Nebilere has bir özellik değildir."