|
صحيح
البخاري Sahih-i Buhari |
Eşribe (İçme) |
ANA SAYFA
Kur’an Hadis Sözlük Biyografi
باب: ترخيص
النبي صلى
الله عليه
وسلم في الأوعية
والظروف بعد
النهي.
8. NEBİ S.A.V.'iN ÇEŞiTLi KAP KACAKLARDA (iÇECEK KOYMAYı)
NEHYETTİKTEN SONRA RUHSAT VERMESİ
حدثنا يوسف
بن موسى:
حدثنا محمد بن
عبد الله أبو
أحمد الزبيري:
حدثنا سفيان،
عن منصور، عن
سالم، عن جابر
رضي الله عنه
قال:
نهى
رسول الله صلى
الله عليه
وسلم عن
الظروف، فقالت
الأنصار: إنه
لا بد لنا
منها، قال:
(فلا إذاً).
وقال خليفة:
حدثنا يحيى بن
سعيد: حدثنا
سفيان، عن
منصور، عن سالم
بن أبي الجعد،
بهذا.
حدثنا عبد
الله بن محمد:
حدثنا سفيان
بهذا. وقال
فيه: لما نهى
النبي صلى
الله عليه
وسلم عن الأوعية.
[-5592-] Cabir r.a.'dan, dedi ki: "Resulullah Sallallahu Aleyhi ve
Sellem birtakım kapları kullanmayı yasakladı. Ensar: Biz onları kullanmadan
edemeyiz, dediler. Allah Resulü de: O halde bunları kullanmak nehyedilmez, diye
buyurdu."
Süfyan'dan rivayete göre o bu hadisi naklederken: "Nebi
Sallallahu Aleyhi ve Sellem kaplar anlamı verilen "ez-zuruf" lafzı yerine
(aynı anlamdaki) el-ev'iye (lafzını kullanarak) nehyedince ... " demiştir.
حدثنا علي بن
عبد الله:
حدثنا سفيان،
عن سليمان بن
أبي مسلم
الأحول، عن
مجاهد، عن أبي
عياض، عن عبد
الله بن عمرو
رضي الله
عنهما قال:
لما
نهى النبي صلى
الله عليه
وسلم عن الأسقية،
قيل للنبي صلى
الله عليه
وسلم: ليس كل
الناس يجد
سقاء، فرخَّص
لهم في
الجَرِّ غير
المُزَفَّت.
[-5593-] Abdullah b. Amr r.a.'dan şöyle dediği rivayet edilmiştir:
"Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem içecek doldurmak için kullanılan
birtakım kapları kullanmayı yasaklayınca ona: Herkes içecek koyacak bir kap
bulamayabilir, denildi. Bunun üzerine o da zift ile sıvanmış olanlar dışındaki
testileri kullanmak hususunda onlara ruhsat verdi."
حدثنا
مسدَّد: حدثنا
يحيى، عن
سفيان: حدثني
سليمان، عن
إبراهيم
التيمي، عن الحارث
بن سويد، عن
علي رضي الله
عنه: نهى النبي
صلى الله عليه
وسلم عن
الدُّبَّاء
والمُزَفَّت.
حدثنا عثمان:
حدثنا جرير،
عن الأعمش بهذا.
[-5594-] Ali r.a.'dan, dedi ki: "Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem
ed-Dubba ile el-müzeffet denilen kapları kullanmayı nehyetti."
حدثني عثمان:
حدثنا جرير،
عن منصور، عن
إبراهيم:
قلت
للأسود: هل
سألتَ عائشة
أم المؤمنين
عما يُكره أن
يُنتبذ فيه؟
فقال: نعم،
قلت: يا أم المؤمنين،
عمَّ نهى
النبي صلى
الله عليه
وسلم أن يُنتبذ
فيه؟ قالت:
نهانا في ذلك
أهل البيت أن ننتبذ
في
الدُّبَّاء والمُزَفَّت،
قلت: أما
ذَكَرَتِ
الجَرَّ والحَنْتَم؟
قال: إنما
أحدثك ما
سمعت، أفأحدث
ما لم أسمع؟
[-5595-] İbrahim'den şöyle dediği rivayet edilmiştir: "Ben el-Esved'e:
mu'minlerin annesi Aişe'ye, içinde nebiz (şıra) yapılması mekruh olan kaplara
dair bir soru sordun mu, dedim. O: Ben mu'minlerin annesi Nebi Sallallahu
Aleyhi ve Sellem nelerden nebız (şıra) yapılmasını nehyetti, diye sordum, dedi.
O: Allah Resulü bize yani ehl-i beytine dubba (denilen kabak) ve
müzeffet denilen (zift ile sırlanmış) kapial'da nebiz (şıra) yapmamızı
nehyetti, dedi.
Ben: (İbrahim) ona: O testi ile el-hantem denilen testi türünü söz
konusu etmedi mi, diye sordum. O da (yani el-Esved de) bana: Ben sana duyduğum
şekilde hadisi naklediyorum. Sana duymadığımı hadis diye nakledebilir miyim,
dedi."
حدثنا موسى
بن إسماعيل:
حدثنا عبد
الواحد: حدثنا
الشيباني قال:
سمعت عبد الله
بن أبي أوفى رضي
الله عنهما
قال:
نهى
النبي صلى
الله عليه
وسلم عن
الجَرِّ الأخضر،
قلت: أنشرب في
الأبيض؟ قال:
(لا).
[-5596-] Abdullah b. Ebi Evfa r.a.'dan şöyle dediği rivayet edilmiştir:
"Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem yeşil testileri kullanmayı
nehyetti."
Ben (ravilerden eş-Şeybani) ona Abdullah b. Ebi Evfa'ya): Peki,
beyaz olanlarından içebilir miyiz, diye sordum. O: Hayır, dedi."
AÇIKLAMA:
İbn Battal dedi ki: Çeşitli kapları kullanmanın yasaklanışı,
zerianın sonunu getirmek (harama giden yolları kapatmak) için idi. Bu sebeple
ashabın: Bizlerin şıra yapmak için bu kaplara ihtiyacımız var, başkasını
bulamıyoruz demeleri üzerine o da: Şıra yapabilirsiniz ama sarhoşluk verici her
şey haramdır, diye buyurdu. Başka bir husus göz önünde bulundurulmak suretiyle
yasaklanmış her şey hakkında hüküm böyledir. Bu takdirde zaruret dolayısıyla
hüküm kalkar. Yollarda oturmanın yasaklanışı gibi. .. Ashab: Yollarda oturmak
bizim için kaçınılmaz bir şeydir deyince, Allah Rasulü de: "O halde yolun
hakkını veriniz" diye buyurdu.
el-Hattabı de şöyle demiştir: Cumhur, nehyin ilk zamanlarda
olduğu, sonra da neshedildiği görüşündedir. Bir kesim de bu kaplarda nebız (şıra)
yapma yasağının kalıcı olduğu kanaatindedir. İbn Ömer ve İbn Abbas bu kanaatte
olanlar arasındadır. Malik, Ahmed ve İshak da bu görüştedirler. Evet,
el-Hattabi bunu bu şekilde mutlak olarak söylemiş bulunmaktadır.
Hattabi der ki: Ancak birinci görüş daha sahihtir. Bu nehyin
asılsebebi de şudur: İçkinin mubah olduğu dönem henüz fazla uzak değildi. Haram
olduğu hükmü etrafa yayılınca artık onlara sarhoşluk veren içkileri terk etmek
şartıyla her kapta nebiz (şıra) yapmaları mubah kılındı. Yasağın devam ettiği
görüşünde olanlara nesh edici hüküm ulaşmamış gibidir.
el-Hazimi de şöyle demektedir: İmam Malik'in görüşünüdestekleyen
kimseler şöyle diyebilirler: Önce bütün kapların kullanılmasına dair yasak
geldi. Daha sonra bu kaplardan, derilerden yapılmış kaplar ile ziftlenmemiş
testiler nesh edildi. Diğerlerinin yasaklığı ise devam etti. Ancak diğer
taraftan buna Müslim'de yer alan Bureyde yoluyla gelen şu lafızdaki hadis söz
konusu edilerek itiraz edilmiştir: "Daha önce ben sizlere deriden yapılmış
kaplar (kırbalar) dışındaki bütün kaplardan içecekleri yasaklamış idim. Şimdi
her bir kaptan içebilirsiniz. Ancak sarhoşluk verici bir şey içmeyiniz."
(el-Hazimi) dedi ki: Her iki rivayetin telif yolu şöyle
yapılabilir: Nehy genel olarak bütün kaplar hakkında varid olunca, ona bu
kaplara muhtaç olduklarını belirterek şikayet arz ettiler. Bunun üzerine onlara
deriden yapılmış kaplarda nebiz yapmaya ruhsat verdi. Arkasından herkesin böyle
bir kap (kırba ve benzeri) bulamadıklarından şikayet edince, bu sefer onlara
bütün kapları kullanmaya ruhsat verdi.