|
صحيح
البخاري Sahih-i Buhari |
Edeb |
ANA SAYFA
Kur’an Hadis Sözlük Biyografi
باب: من وصل
وصله الله.
13. AKRABALIK BAĞINI GÖZETENİ ALLAH DA GÖZETİR
حدثني بشر بن
محمد: أخبرنا
عبد الله:
أخبرنا معاوية
بن أبي مزرد
قال: سمعت عمي
سعيد بن يسار يحدث،
عن أبي هريرة،
عن
النبي صلى
الله عليه
وسلم قال: (إن
الله خلق
الخلق، حتى
إذا فرغ من
خلقه، قالت الرحم:
هذا مقام
العائذ بك من
القطيعة، قال:
نعم، أما
ترضين أن أصل
من وصلك،
وأقطع من
قطعك؟ قالت:
بلى يا رب،
قال: فهو لك).
قال رسول الله
صلى الله عليه
وسلم:
(فاقرؤوا إن
شئتم: {فهل
عسيتم إن
توليتم أن
تفسدوا في
الأرض وتقطعوا
أرحامكم}.
[-5987-] Ebu Hureyre'den rivayete göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem
şöyle buyurdu: "Şüphesiz Allah, mahlukatı yarattı. Nihayet mahlukatını
yaratmayı bitirince, rahim (akrabalık bağı): Benim bu duruşum, koparılmaktan
dolayı sana sığınan bir kimsenin duruşudur, dedi.
Allah: Evet, seni gözetip bitiştireni benim de gözetip
bitiştirmeme, seni kopartıp gözetmeyeni, benim de kopartıp gözetmememe razı
olmaz mısın, buyurdu. Rahim: Razıyım Rabbim, dedi. Allah: Bu sana verildi,
buyurdu.
Resulullah Sallallahu Aleyhi ve Sellem: Dilerseniz: "Sizden
beklenen yönetimi ele alırsanız yeryüzünde fesad çıkartmak ve akrabalık
bağlarınızı paramparça etmek değil midir ki?" (Muhammed, 22) buyruğunu
okuyunuz."
حدثنا خالد
بن مخلد:
حدثنا سليمان:
حدثنا عبد الله
بن دينار، عن
أبي صالح، عن
أبي هريرة رضي
الله عنه:
عن
النبي صلى
الله عليه
وسلم قال: (إن
الرحم شجنة من
الرحمن، فقال
الله: من وصلك
وصلته، ومن قطعك
قطعته).
[-5988-] Ebu Hureyre r.a.'dan rivayete göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve
Sellem şöyle buyurdu: "Şüphesiz ki rahm bir ağacın birbirine girmiş
kökleri gibi, Rahman isminden gelir. Bu sebeple Allah: Seni koruyup gözeteni
ben de korur, gözetirim. Seni kopartıp gözetmeyeni ben de kopartıp atarım,
buyurdu."
حدثنا سعيد
بن أبي مريم:
حدثنا سليمان
بن بلال قال: أخبرني
معاوية ابن
أبي مزرد، عن
يزيد بن رومان،
عن عروة، عن
عائشة رضي
الله عنها،
زوج النبي صلى
الله عليه
وسلم،
عن
النبي صلى
الله عليه
وسلم قال:
(الرحم شجنة،
فمن وصلها
وصلته، ومن
قطعها قطعته).
[-5989-] Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in zevcesi Aişe r.anha'dan
rivayete göre Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem şöyle buyurdu: "Rahim, bir
ağacın birbirine girmiş kökleridir. Onu koruyup gözeteni ben de koruyup
gözetirim. Onun bağını kopartanı ben de kopartırım."
AÇIKLAMA:
"Akrabalık bağını gözeteni" yani sıla-i rahim yapanı
"Allah da gözetir." "Rahim ayağa kalkarak dedi ki ... " İbn
Ebi Cemra der ki: Bunun hal dili ile olması ihtimali olduğu gibi, söz söyleyip
konuşan dil ile söylenmiş olması ihtimali de vardır. Bunlar bu husustaki meşhur
iki görüş olup ikincisi daha tercih edilir.
Derim ki: Kıtal suresinin tefsirinde İyad'ın bunu mecaza göre
yorumladığı ve bunun bir çeşit örneklendirme (darb-ı mesel) kabilinden olduğunu
söylediği geçmiş bulunmaktadır. Aynı şekilde onun şöyle dediği de geçmişti:
Sözün kendisine nispet edildiği varlığın, rahim diliyle konuşan bir melek
olması da mümkündür. İbn Abbas'ın, Taberani tarafından rivayet edilen
hadisinde: "Rahim, Rahman'ın eteğinden yakalamıştır" denilmektedir.
Hocamız, Tirmizi Şerhi'nde burada geçen "hucze (etek)"den kasıt,
Arş'ın bacağıdır, demektedir. O bunu Müslim'in rivayet ettiği Aişe radiyallahu
anha'dan gelen şu hadisi ile de desteklemektedir: "Rahim, Arş'ın
bacaklarından birisini yakaladı ... "
"Seni koruyup gözeteni gözetmeme, seni kopartanı da kopartmama
razı olmaz mısın?" İbn Ebi Cemra dedi ki: Allah'ın vaslı (bitiştirmesi,
koruyup gözetmesi), onun pek büyük ihsanından kinayedir. İnsanlara
anlayabilecekleri bir üslupla hitap etmiş bulunmaktadır. Sevilenin kendisini
sevene verebileceği en büyük şey, visal denilen ona yakınlaşmak ve onu razı ve
hoşnut edecek şekilde ona yardımcı olup istediği şeyleri vermek olduğu için,
bunun hakikat anlamı da yüce Allah hakkında imkansız olduğundan, buradaki bu
tabirin, onun kuluna pek büyük ihsanından bir kinaye olduğu anlaşılmaktadır.
İbn Ebi Cemra devamla der ki: Koparmak ile ilgili açıklama da bu şekildedir. Bu
da ihsandan mahrum bırakmaktan bir kinayedir.
"Rahim bir şicnedir (bir ağacın birbirine girmiş kökleri
gibidir)." Şicne lafzı asıl anlamıyla, ağacın birbirine girmiş kökleri
demektir. Yani o rahmetin eserlerinden onunla iç içe girmiş bir etki, bir
eserdir. Bu sebeple akrabalık bağını kopartan bir kimsenin de Allah'ın rahmeti
ile ilişkisi koparılmış olur.
el-İsmaili dedi ki: Hadisin anlamı şudur: Rahim ismi, Rahman
isminden türetilmiştir. Bu sebeple onun Rahman ismiyle bir ilişkisi vardır.
Yoksa Allah'ın zatındandır, anlamında değildir. Şanı yüce Allah bundan
münezzehtir.
Kurtubi dedi ki: İlişkisi gözetilip korunan rahim, genel ve
özelolmak üzere iki kısma ayrılır. Genelolan din rahimi (akrabalığı) dır. Bunun
karşılıklı sevgi, karşılıklı ve samimi olarak öğüt vermek, adalet, insaf, farz
ve müstehap hakların yerine getirilmesi sureti ile gözetilmesi gerekir. Özel
rahim ise bundan ayrı olarak yakın akrabaya infak, onların hallerini kollayıp
gözetmek ve hatalarını görmezlikten gelmeyi de kapsar.
İbn Ebi Cemra dedi ki: Akrabalık bağını gözetmek, mal ile
ihtiyacın görülmesi için yardımcı olmak, zararı önlemek, güler yüz göstermek ve
dua etmek ile gerçekleştirilir. Bütün bunların anlam itibariyle ortak paydası,
mümkün olan her bir hayrı ona ulaştırmak ve güç ve imkanlar çerçevesinde mümkün
olan şerleri, kötülükleri def etmektir. Bu hal, akrabalık bağı olan kimseler
istikamet ehli oldukları sürece devam eder, gider. Eğer bunlar kafir yahut
facir (günahkar) kimseler iseler Allah için onlarla alakayı koparmak, onların
akrabalık bağını gözetmek demektir. Ancak bunun için onlara öğüt vermek
hususunda bütün çaba ve gayreti göstermiş olmak da şarttır. Diğer taraftan, eğer
halleri üzere ısrar edecek olurlarsa, onlara bunun sebebinin haktan geri
kalmaları olduğunu da bildirmek gerekir. Bununla birlikte gıyaplarında en güzel
yola dönmeleri için dua etmek suretiyle onları gözetmek hakları da hiçbir zaman
düşmez.