m u s a n n e f İbn Ebi Şeybe

Alışveriş

Kiralanan Hayvanı Anlaşmadan Daha Fazla Kullanmak

20531. Ebu Hamza imran b. Ebi Ata bildiriyor: Birisi diğer kişiden belli bir yere kadar hayvanı kiralayıp, hayvanı daha uzak mesafeye götürmesi üzerine Şureyh'in yanında muhakeme oldular. Şureyh, kiralayan kişinin hayvana gelen zarardan sorumlu olmasına hükmetti.

20532. Hasan b. Ubeydillah der ki: İbrahim(-i Nehai)'ye, hayvanı kiralayıp sonra onu kiralama şartından daha uzak mesafeye götürmenin hükmünü sorduğumda:

"Bu kişi, hayvana gelen zarardan sorumludur; ancak kullandığı fazla mesafenin kirasını ödemez" dedi.

20533. Hakem (b. Uteybe) der ki: "Böyle bir durumda hayvana bir zarar gelmezse, sadece normal kira ve fazladan gittiği mesafenin kirasını öder."

20534. Muhammed b. Ubeydillah es-Sekati bildiriyor: Adamın biri Berdeme 1 denilen yere gitmek üzere bir hayvanı kiraladı. Ancak hayvanı vaktinde iade etmedi. Kiralanan sürenin bitmesinin ardından hayvanın ölmesi üzerine (kadı) Şureyh, anlaşmada belirtilen yere kadar ücretin alınmasına, süre aşımında hayvan öldüğü için de sahibine bedelini ödemesine hükmetti.

20535. İbrahim(-i Nehai) der ki: "Kişi bir yere gitmek için bir binek kiralasa, anlaşmada belirtilen yeri aşıp hayvan orada ölse, anlaşmadaki ücret ile birlikte bineğin bedelini sahibine öder."

20536. Ebu Avn bildiriyor: (Kadı) Şureyh, hayvanı kiralayıp iade etmesi gereken vakitte geri getirmeyen kişi hakkında: "Bu kişi hem kirayı, hem de bu süre zarfında hayvan sahibinin uğradığı zararı öder" dedi.

Satın Alman Eşyanın Teslim Alınmadan Önce Satıcının Elindeyken Telef Olması

20537. Eş'as bildiriyor: Hakem (b. Uteybe), kişinin bir adamdan aldığı eşyayı teslim almadan satıcının elinde helak olması durumunda hükmün şöyle olacağını söyledi: "Şayet satıcı müşteriye: ''Satın aldığın eşyanı teslim al!'' demiş, müşteri de almamış ise helak olan bu eşya müşterinin malındandır. Şayet satıcı müşteriye: ''Bana parayı getirinceye kadar eşyayı sana teslim etmem'' demiş ise bu durumda helak olan eşya satıcının malındandır."

20538. Davud der ki: Amir(-i Şa'bi)'ye: "Bir adam ödemesi belli bir zaman kadar olan ipek kumaş satın alıyor. Kumaşları paketleyip sarıyor ve satıcının evinde bir yere koyuyor. Satıcı verdiği mala karşılık adamdan rehin de almıyor. Hal böyle iken mal yanıyor. Hükmü nedir?" diye sorduğumda: "Satıcının malı gitmiş olur" dedi.

20539. İbn Avn, ibrahim(-i Nehai)'nin şöyle dediğini nakleder: Kişi eşyayı satın aldığı zaman: "Malı bana teslim et" derse, satıcı da: "Parayı vermeden malı teslim etmem" dese, mal satıcının yanında rehin bırakılmış gibidir. Eğer satıcı müşteriye: "Malını al" dese, müşteri de: "Paranı getirene kadar mal yanında kalsın" dese, bu da emanet gibidir. Eğer bu müddet zarfında mal helak olacak olursa müşterinin malıdır. Müşteri o malı satabilir, ama satan kişi (yanında emanet olduğu için) satamaz.

ibn Avn ekledi: Bunu Muhammed (b. Sirin)'e anlattığımda: "Sanırım doğru söylemiş" dedi.

20540. Davud b. Ebi Hind bildiriyor: Bir adam, birinden vadeli olarak bir eşya satın alıp satıcının yanında bekletti. O gece yangın çıktı ve eşyanın bir bölümü yandı. Bunun hükmünü Şa'bi'ye sorduğumda: "Mal kimdeyse, ona aittir" cevabını verdi.

Efendinin, Mukatebeli Kölesine Bulunduğu Beldeden Çıkmama ve Evlenmeme Şart Koşması

20541. Yunus'un bildirdiğine göre Hasan(-ı Basri), kişinin mukatebeli kölesine bulunduğu beldeden çıkmama ve evlenmeme şartı koşması konusunda: "Şart geçersizdir. Mukatebeli köle, dilediği yere gider ve evlenir" demiştir.

20542. İbrahim(-i Nehai) der ki: "Siz mukatebeli kölelerinize helalolmayan şartlar koşuyorsunuz. Onlara, bulundukları beldeden çıkmamalarını ve evlenmemelerini şart koşuyorsunuz. Onlar diledikleri yere çıkabilirler ve evlenebilirler."

20543. İsmail'in bildirdiğine göre Şa'bi, önceki fetvanın aynısını vermiştir.

20544. Cabir der ki: "Efendinin mukatebe yapacağı kölesine şart koşma hakkı vardır. Mukatebe karşılığında ondan aldıkları da hakkıdır."

20545. Said b. Cübeyr der ki: "Mukateb dilerse bulunduğu beldeden çıkabilir."

20546. İsmail bildiriyor: Şa’bi, mukatebeli kölesine beldeden çıkma ma şartını koşan adam hakkında: "Köle beldeden çıkabilir" demiştir.

Veki' ekledi: Süfyan ise: "Ancak sahibinin izniyle çıkar" dedi.

20547. Muhammed b. Ebi Yahya, annesinden bildiriyor: Dedem, Abdullah b.

Kays el-Eslemi'nin mukatebeli kölesi idi. Dedem, Basra'ya gitmek isteyince Abdullah ona mani oldu. Dedem Hz. Osman'a gelip durumu bildirdi. Osman, Abdullah'a: "Senin ona mani olmaya hakkın yok" dedi ve onu serbest bıraktı.

20548. Süfyan'ın bildirdiğine göre Cabir, mukatebeli kölesine bulunduğu beldeden çıkmama ve evlenmeme şartı koşan kişi hakkında: "Köle isterse evlenir ve bulunduğu beldeden çıkar" dedi.

20549. İbrahim(-i Nehai) der ki: "Öncekiler, mukatebeli köleye, zararına olacak şekilde şehirden çıkmama ve evlenmeme şeklinde şart koşmayı mekruh görürlerdi."

SONRAKİ SAYFA İÇİN AŞAĞIDAKİ LİNKİ KULLAN

Süslenmiş Kılıç, Süslenmiş Kemer ve Mushaf