|
صحيح
البخاري Sahih-i Buhari |
Nikah |
ANA SAYFA
Kur’an Hadis Sözlük Biyografi
باب: القرعة
بين النساء
إذا أراد سفرا.
97.YOLCULUĞA ÇIKMAK İSTEDİĞİ TAKDİRDE HANIMLARI ARASINDA KURA
ÇEKMEK
حدثنا أبو
نعيم: حدثنا
عبد الواحد بن
أيمن قال:
حدثني ابن أبي
مليكة، عن
القاسم، عن
عائشة:
أن
النبي صلى
الله عليه
وسلم كان إذا
خرج أقرع بين
نسائه، فطارت
القرعة
لعائشة
وحفصة، وكان
النبي صلى
الله عليه
وسلم إذا كان
بالليل سار مع
عائشة يتحدث،
فقالت حفصة:
ألا تركبين
الليلة بعيري
وأركب بعيرك،
تنظرين
وأنظر؟ فقالت:
بلى، فركبت،
فجاء النبي
صلى الله عليه وسلم
إلى جمل عائشة
وعليه حفصة،
فسلم عليها، ثم
سار حتى
نزلوا،
وافتقدته
عائشة، فلما
نزلوا جعلت
رجليها بين
الإذخر
وتقول، يا رب
سلط علي عقربا
أو حية
تلدغني، ولا
أستطيع أن
أقول له شئيا.
[-5211-] Aişe r.anha'dan rivayete göre "Nebi Sallallahu Aleyhi ve
Sellem bir sefere çıkmak istediği takdirde hanımları arasında kura çekerdi.
(Bir keresinde) kura Aişe ile Hafsa'ya çıktı. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem
gece oldu mu Aişe ile birlikte yol alır ve konuşurdu.
Hafsa bunun üzerine: Bu gece sen benim deveme binsen, ben de senin
devene binsem. Sen ne olacağına baksan, ben de ne olacağına baksam olmaz mı,
dedi. Aişe: Olur deyince (onun) devesine bindi. Nebi Sallallahu Aleyhi ve
Sellem, Hafsa'nın üzerine binmiş olduğu Aişe'nin devesinin yanına geldi. Ona selam
verdi, daha sonra yola devam etti. Nihayet konakladılar.'
Aişe, Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'i yanında bulmamıştı. Bu
sebeple konakladıkları vakit ayaklarını izhir otları arasına uzattı ve bu
arada: Rabbim, üzerime beni sokacak bir akrep yahut bir yılan gönder de ona
hiçbir şey söyleyemeyeyim diye dua ediyordu."
AÇIKLAMA:
"Sefere çıkmak istediği takdirde" Başlıktan anlaşıldığına göre kura çekmek,
özelolarak yolculuk hali ile ilgilidir, genel değildir. Kuranın amacı, kendisi
ile yolculuk yapılacak olan kadının tayin edilmesidir. Erkek, kurayı hanımları
arasında bir paylaştırma yapmayı istediği vakit de uygular. Dolayısıyla o
kadınlardan istediğinden başlayamaz. Aksine aralarında kura çeker ve kimin
kurası çıkarsa onunla başlar. Herhangi bir suretle razı edilmeleri hali
müstesnadır, o vakit, kurasız da caiz olur.
"Hanımları arasında kura çekerdi." İbn Sa'd bir başka
yoldan, el-Kasım'dan; o da Aişe'den diye naklettiği rivayetinde şu fazlalık da
vardır: "Kura benden başkasına çıkacak olursa hoşlanmadığı
anlaşılırdı."
Bu hadis ortaklar arasında ortak olan malın paylaştırılması ve
daha başka hususlarda kura çekilmesinin meşruiyetine delil gösterilmiştir. Daha
önce Şehadat (şahadetler) bahsinin sonlarında geçtiği gibi. .. Hanefilerle,
Malikilerin meşhur olan görüşü ise kuranın muteber olmadığıdır. Iyad dedi ki:
Malik ve onun mezhebine mensup arkadaşlarından meşhur olarak nakledilen görüş
budur. Çünkü bu bir çeşit piyango ve kumar türündendir. Hanefilerden ise bunun
caiz olduğu nakledilmiştir.
Malikilerden kurayı kabul etmeyenler, kimi kadınların yolculukta
diğerlerine göre daha faydalı olabileceğini delil göstermişlerdir. Dolayısıyla
yolculukta faydası olmayan kimsenin kurası çıkacak olursa bu da erkeğin haline
zararlı olur.
"Kura Aişe ile Hafsa'ya Çıktı." Maksat çıkılan
seferlerden birisidir.
"Ona selam verdi." Rivayette onunla konuştuğu
sözkonusu edilmemektedir.
Olan bitenin ona ilham yoluyla bildirilmiş olması muhtemelolduğu
gibi, bunun böyle denk düşmüş olma ihtimali de vardır, onunlevkonuşmuş olmakla
birlikte -
bunun ayrıca nakledilmemiş olması ihtimali de vardır.
"Aişe, Nebii" yolda gittikleri esnada
"kaybetmişti." Çünkü alışılmışın yitirilmesi insana zor gelir.
"Konakladıkları vakit Aişe ayaklarını izhirin arasına attı."
Anlaşıldığı kadarıyla Hafsa'nın teklifini kabul ederek böyle bir cinayeti
işleyenin kendisi olduğunu bildiğinden, bunu yaptığı için kendisine sitemde
bulunmuştur.
İzhir, çölde çoğunlukla zararlı haşeratın bulunduğu, bilinen bir
ottur.
باب: المرأة تهب
يومها من
زوجها لضرتها
وكيف يقسم ذلك.
98. KADININ KOCASININ KENDİSİNE AYIRMIŞ OLDUĞU GÜNÜNÜ KUMASINA
BAĞIŞLAMASI VE KOCANIN BUNU PAYLAŞTIRMA ŞEKLİ
حدثنا مالك
بن إسماعيل:
حدثنا زهير،
عن هشام، عن
أبيه، عن
عائشة: أن
سودة بنت زمعة
وهبت يومها
لعائشة، وكان
النبي صلى
الله
عليه وسلم
يقسم لعائشة
بيومها ويوم
سودة.
[-5212-] Aişe r.anha'dan rivayete göre "Zem'a kızı Sevde, gününü
Aişe'ye bağışlamıştı. Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem de Aişe'ye, hem kendi
günü, hem de Sevde'nin günü dolayısı ile pay ayırırdı."
AÇIKLAMA:
"Kocanın bunu paylaştırma
şekli" İlim adamları derler ki:
Kadın gününü ortağı olan kumasına bağışlayacak olursa koca, bağışlanan kadına
kumasının gününü de ayırır. Eğer bağışta bulunan kadının günü kendisine bağış
yapılan kadının gününden sonra geliyorsa mesele yok, aksi takdirde o günü diğer
kadınların rızasını almadan paylaştırmaktaki sırasına göre öne alamaz. Yine
ilim adamları şöyle demişlerdir: Kadın, gününü kumasına bağışladığı takdirde
kocası da bu bağışı kabul ettikten sonra kendisine bağış yapılanın bunu kabul
etmeme imkanı yoktur. Eğer koca bu bağışı kabul etmezse kabul etmesi için
zorlanmaz.
Kadın, gününü kocasına bağışlayıp herhangi bir kumasını
sözkonusu etmeyecek olursa, eğer iki hanımdan fazla eşi varsa bağışlanan günü
onlardan birisine tahsis edebilir mi yoksa diğer kadınlar arasında bugünü
(adaletli bir şekilde) paylaştırabilir mi? Bağışta bulunan kadın, bütün
hallerde ne zaman isterse bağışından vazgeçebilir. Ancak bu vazgeçme gelecek
zamanlar için sözkonusudur, geçmiş için sözkonusu olmaz.
İbn Battal, Sevde’nin Aişe'ye bağışladığı günü ile ilgili
olarak, bağışından vazgeçme hakkının bulunmadığını mutlak bir ifade ile dile
getirmiş bulunmaktadır.
"Zem’a kızı Sevde" Nebi Sallallahu Aleyhi ve Sellem'in
zevcesi olup, onunla Hatice’nin vefatından sonra Mekke'de iken evlenmiş ve
onunla zifafa girmiş, onunla birlikte hicret etmişti. Müslimde Şerik'in Hişam
yoluyla zikrettiği bu husustaki bir başka hadiste şöyle denilmektedir:
"Aişe dedi ki: Sevde, Nebiin benden sonra evlendiği ilk kadın idi."
Yani onunla evlilik akdini Aişe'nin evlilik akdinden sonra yapmıştır. Onunla
zifafa girmesi ise ittifakla Aişe ile zifafa girişinden öncedir. İbnu'l-Cevzi
de bu hususa dikkat çekmiştir.